Özel ders sırasında öğrencinin derse katılması ve tüm dikkatini derse vermesi dersin etkili ve verimli olabilmesi için en gerekli unsurlardan biridir. Bu unsur malesef her ders sırasında gerçekleşemeyebilir. Bu yazıda öğrencinin derse katılımını sağlayarak dersin işleyişini kolaylaştırıcı ve dersi faydalı hale getirici yöntemleri bulabilirsiniz.

Ders sırasında hazırlıklı olunması gereken noktalar

• Öğrencinizin kendine olan güveni tam ve yerinde olmasına rağmen dersin amacı ve katkısını anlamadığı veya bilemediği zaman derse katılmaya isteksiz olabilir.
• Öğrenciniz kendisini ders hakkında rahatsız eden şeyleri size aktarmak istemeyebilir, sizden çekiniyor olabilir veya derse katkıda bulunucak birşeyleri olmadığını düşünüyor olabilir. Eğer öğrenciniz dersle ilgili herhangi bir problemi size anlatma veya aktarma güçlüğü çekiyorsa; neden, niçin tarzı öğrencinizi daha da zor durumda bırakıp köşeye sıkıştıracak sorulardan kaçınmaya çalışınız.
• Öğrenciniz ders süresince kendini size boyun eğmek zorundaymış gibi hissedebilir. Öğrencinizin dersten veya sizden gözü korkmuş da olabilir. Böyle durumlarda öğrencinizi cesaretlendirerek fikirlerini destekleyip kendine olan güvenini arttırmaya çalışabilirsiniz.
• Öğrenciniz sizi öğretmenden öte yargılayıcı ve değerlendirici birisi olarak algılayabilir. Bu genelde küçük yaş gruplarında olabilen ve dikkat edilmesi gereken bir durumdur.
• Öğrenciniz daha önce özel öğretmen ile birebir çalışma yapmamış olabilir. Dolayısıyla sizden ve dersten ne bekleyeceğini bilemediği için kafası karışmış olabilir.

Öğrencilerinizin derse katılmasını teşvik edici ana noktalar
Aşağıdaki şartlar sağlandığında öğrencilerin kendiliğinden derse katılmaları kolaylaşmaktadır:

• Sizin yanınızda kendilerini rahat hissettiklerinde
• Kendilerine saygı duyulduğunda ve destek verildiğinde
• Öğrenmeyi birlikte yapılan bir çalışma olarak gördüklerinde
• Açık ve net şekilde tam olarak neyin öğrenilmesi gerektiğini bildiklerinde
• Derse katılımcı olmanın önemini ve faydasını anladıkları zaman
• Gerçekçi ve başarılabilecek hedefler konulduğu zaman
• Öğrencinin katılımını sağlayacak ve arttıracak öğrenim metodları kullanıldıgı taktirde

Derse giriş
Yeni bir derse başlarken veya öğrenciyi yeni bir konuya tanıştırırken planlamış olduğunuz aktivitelere kısaca giriş ve tanıtım yaparak veya açık uçlu sorular sorarak (... hakkında ne düşünüyorsun?) öğrenciyi konunun içine yavaşça çekip
dersinizi başlatabilirsiniz.

Ders süresince
Yeri geldiğinde yapılması yararlı olan noktalar:

• Destekleyici geri bildirim verilmeli
• Öğrencinin konuya olan ilgisi teşvik edilmeli
• Yanlış anlamalar düzeltilmeli

Öğrencinin kabiliyet ve becerilerilerinin geliştirilmesi için:

• Öğrenci belli becerilerini kullandığında takdir edilmeli
• Kullanmadığı becerilerini kullanması için cesaretlendirilmeli
• Yapamadığı ve kavrayamadığı konularda ise, açık ve net şekilde neyin üzerinde durulması gerektiğini belirten geri bildirim verilmeli
• Tüm iletişim ve etkileşim boyunca arkadaşça davranılmalı ve destekleyici olunmalı

Öğrenci ve öğretmenin derse katılımının dengelenmesi için:

• Öğrenci derse katılımında tenkit edilmemeli ve katılım esnasında öğrencinin sözü kesilmemeli
• Öğrenciyi tetikleyecek ve derse katacak konu ve malzemeleri ders boyunca öne sürülmeli
• Geri bildirimler çok sık olmayıp, yeri geldikçe ve mutlaka aralarına zaman koyarak yapılmalı
• Sessiz ve konuşkan olmayan öğrenciler soru sorarak veya davet edilerek konuya çekilmeye çalışılmalı

Dersi sonlandırma
Eğer ders sonunda ödev veriyorsanız, öğrencinin ödevi nasıl ele alıp çözebileceği konusunda bir miktar zaman harcayıp olası sorularını cevaplandırabilirsiniz. Ayrıca derslerin öğrencinize
yardımcı olup olmadığını anlamak için ders bitiminde şu tarz sorular sorarak dersi sona erdirebilirsiniz:

• Bu dersimizin sonunda konu ile ilgili kafanızda ne gibi sorular oluştu?
• Bugün öğrendiğiniz en önemli veya faydalı şey sizce nedir?
• Dersimizin sonunda anlaşılamayan noktalar var mı?

Katılımcı olmayan öğrencilerin aktive edilmesi
Derse pek katılım göstermeyen öğrenciler ile sorular çözerken soruların cevaplarını hemen vermemeye çalışınız. Sonuca varmadan, öğrenciye ufak ipuçları vermeye veya ana adımların üzerinden tekrar tekrar geçmeye çalışınız.

• Öğrenciyi cesaretlendirebilirsiniz: Öğrenciler geri kaldıklarına inandıkları anda konuyla ilgilenmeyi, ödevlerini yapmayı ve çalışmalarını bırakabilirler. Kavranması gereken konuları organize edip başarılabilir bir program şekline getirebilirsiniz.
• Öğrenciye açıklarını nasıl kapatabileceğine dair yapıcı tavsiyeler vererek yol gösterebilirsiniz.

Ders sonunda kendini değerlendirme ve geliştirme
Öğrencilerinizin ve derslerinizin sayısı arttıkça kendinizi her ders sonu değerlendirip ders süresince hangi yöntemler çalıştı hangileri çalışmadı bunları hatırlayıp irdeleyebilirsiniz. Her ders sonu kendinize aşağıdaki soruları yönelterek kendinizi değerlendirebilirsiniz.

Ne kadar iyi şekilde ... ?

• Derse hazırlandım
• Konuyu öğrencime aktarabildim
• Öğrencime sorular sorup derse teşvik ettim
• Öğrencimin soru ve yorumlarını cevaplayabildim
• Öğrencime öğrenciden öte bir birey ve arkadaş gibi yaklaşabildim
• Dersi ana konu üzerinde toplayıp odaklandırdım
• Öğrencimin derse ve konuya olan ilgisini arttırdım
• Öğrencim zorlandığında yardım edebildim
• Konunun ana ve temel noktalarını belirginleştirip öğrencime aktarabildim
• Dersi sonlandırıp öğrencime ödev verdim

İyi dersler!

C. Kuzu - Emekli Sosyal Bilgiler Öğretmeni
C. Kuzu'ya buradan ulaşabilirsiniz

Etiketler: ders yöntemleri, derse katılım, özel ders

Özel dersin öğrencinin notlarını iyileştirdiğini, çalışma becerilerini ve kendine güven duygusunu arttırdığını destekleyen bir çok sayıda araştırma var, ve de özel dersin hem faydalı hem de gerekli olduğu bir çok durum. Özel ders, öğrencinin zorlandığı bir konuda yardım sağlamanın yanı sıra farklı seviye ve durumdaki öğrencilere şu şekillerde yardımcı olabilir:

• Öğrenim zorluğu ve güçlüğü olan öğrencilere çalışma ve öğrenme becerilerini çok iyi seviyeye getirmede yardımcı olabilir.
• Üniversite giriş sınavı şeklinde periyodik olarak yapılan eleme sınavlarında düşük seviyede performans seyreden öğrencilere yardımcı olabilir.
• Akademik ve entellektüel olarak üstün seviyede olan öğrencileri ders ve konulara ilgili ve alakalı tutmada yardımcı olabilir. Özel dersin seviye ve hızı öğrenciye göre ayarlanabildiği için bu tip öğrencilere hızlı bir şekilde konu ve bilgi aktarımı yapılabilir.
• İlköğretim seviyesindeki öğrencilerin henüz yeni ve karmaşık konulara girilmeden temel dersleri özümsemesinde ve kavramasında yardımcı olabilir.
• Eleme sınavlarına hazırlanan öğrencilerin sınavlara en iyi şekilde hazırlanmalarında ve de puanlarını en üst seviyeye çıkartmalarında yardımcı olabilir.
• Belli bir konuda zorlanan öğrencilere yardımcı olabilir. Hepimiz hemen her konuda çok iyi ve çok basarılı olamayabiliriz. Bu yüzden bazılarımız özellikle zorlandığı konu ve alanlarda yardıma ihtiyaç duyabilmektedir.

Yardım ve takviye amaçlı özel ders aldırmak isteyenlerin özel öğretmen tutmadan önce cevaplaması gereken temel sorular şunlardır:

• Bir öğretmeni iyi öğretmen yapan özellikler nelerdir?
• Öğretmenin sizi eğitmedeki amacı ne olmalıdır?
• Ne kadar süre özel ders almalısınız?
• Birebir tarzındamı yoksa dershane veya kurs gibi gruba yönelik bir programamı tercih etmelisiniz?

İlk üç soru birbirleriyle çok yakından alakalı sorulardır. İyi öğretmen sadece sınav, sözlü ve ödev notlarının iyileştirilmesinde ve düzeltilmesinde yardımcı olmayıp, bunun yanında stratejik öğretim metodları kullanarak nasıl kendi kendinize konuları öğrenme ve kavrama yöntemleri ve becerileri geliştireceğini öğreten öğretmendir.

Yardım ve takviye amaçlı özel öğretimin amacı öğrenciye konuyu nasıl öğreneceğini öğretmektir. Böylece özel öğretmen öğrencinin belli bir süre sonunda kendi ayakları üzerinde durabilir hale gelmesini sağlar. Bunun için gerekli süre öğrenciden öğrenciye değişmesine rağmen stratejik öğretim ile bu sonuç her hafta en az 1-2 saatlik birebir çalışma ile 8-10 hafta içinde beklenebilir.

Özel öğretmen tutmadan önce araştırmanız gereken şu olmalıdır: Özel hazırlanmış bir program (ihtiyacınıza ve de öğrenme stilinize bağlı olarak) ile eğitimli ve de tecrübeli bir öğretmenden birebir şeklinde mi ders almalısınız, yoksa küçük bir grup içinde önceden belirlenmiş bir programa dahil olarak mı ders almalısınız. Özel öğretmenlerin eğitim seviyeleri, tecrübeleri ve stilleri farklı farklı oldugu gibi, etüd grupları ve de dershane tarzı kurumların da eğitim ve tecrübe seviyeleri birbirlerine göre farklılık gösterebilmektedir.

Çok sayıda araştırma özel dersin faydalı olduğu kanısını ortaya koyarken, özel dersin faydalı olmadığını savunan araştırmalar özel dersin kendisinden ziyade özel dersin uygulama teknik ve biçimini hedef almaktadır. Tutmak isteyeceğiniz öğretmende dikkat etmeniz ve aramanız gereken özellikler şunları içermelidir:

• Özel öğretmenin eğitim ve tecrübesi: Eğitim ve öğretim verdiği alanda formasyona sahip olması.
• Özel öğretmenin öğretim stili veya tekniği: Stratejik öğretim metodları kullanarak öğrenciyi sınav, sözlü ve ödevlere hazırlamanın yanı sıra eldeki konuyla ilgili öğrenciye öğrenme yöntem ve taktiklerini öğretebilmesi. Bunun zıttı ise öğrenciye belli bir konu verip sadece o konu etrafinda kalarak belli soruları çözme ve cevaplaması, ödevinde yardımcı olması.

Bu iki faktör özel dersin başarısı üzerinde çok önemli ve büyük rol oynamaktadır.

Beklenildiği gibi tecrübeli ve kabiliyetli öğretmenlerin birebir yaptığı derslerde, öğrencilerin çoğu notlarında 2 veya 3 not gibi dramatik ölçüde artış görmektedir. Notlarında artış görülmeyen az sayıda öğrencinin ise okul ve özel derslerini aksatan öğrenciler olduğu görülmektedir. Buradan çıkarılacak sonuç, özel derslerin başarılı olabilmesi için, aynı anda iki şey gerçekleşmelidir. Birincisi, öğrencilerin hem okul hemde özel derslerine aksatmadan devam etmeleri. Ve de ikinci olarak, öğretmenlerin eğitimli olması ve de hem ders verdikleri konuda hem de statejik öğretim yöntemleri hakkında tecrübeli olmaları gerekmektedir.

Sonuç olarak, özel dersin başarılı olabilmesi için, önce öğretmenin veya dershanenin kalifikasyonları ve tecrübesi konusunda araştırma yapmalısınız, ayrıca işlenen öğretim yöntemlerini bilmelisiniz.

İyi dersler!

H. Kuzu - Emekli Matematik Öğretmeni
H. Kuzu'ya buradan ulaşabilirsiniz

Etiketler: özel ders, özel dersten yaralanma